మామిడి

మన రాష్టంలో మామిడి పంటను దాదాపు 7,64,495 ఎకరాల  విస్తీర్ణంలో సాగుచేస్తున్నారు. మొత్తంగా 24,45,824 టన్నుల మామిడి పండ్ల ఉత్పత్తి జరుగుతోంది. ప్రధానంగా కృష్ణా, ఖమ్మం, విజయనగరం, పశ్చిమగోదావరి, తూర్పుగోదావరి, శ్రీకాకుళం, కరీంనగరం, విశాకపట్నం, చిత్తూరు, కడప, ఆదిలాబాద్, నల్లగొండ జిల్లాలలో విస్తారంగా సాగుచేస్తారు. దేశంలో మొత్తం మామిడి ఉత్పత్తిలో మన రాష్ట్ర వాటా సుమారు 24 శాతం వరకు ఉంది.

రకాలు

నేల తయారీ:
వడగాల్పులు, పెనుగాలులు వీచే ప్రాంతాల్లో సరుగుడు, యూకలిప్టస్ మరియు ఎఱ్ఱ చందనం మొదలైనవి. గాలులు వీచే దిశలో రెండు వరుసల్లో 2 మీటర్ల ఎడంలో నాటాలి.  
నేలను 2 లేక ౩ సార్లు బాగా దున్ని, చదును చేసి 1*1*1 మీటర్ల గుంతలు తవ్వాలి. మొక్కల్ని గుంతల్లో నాటడానికి ముందు 50 కిలోల బాగా చివికిన పశువుల ఎరువు, 2 కిలోల సింగిల్ సూపర్ ఫాస్పేట్ మరియు చెదలు రాకుండుటకుగాను 100 గ్రాముల ఫాలిడాల్ 2 శతం పొడిని త్రవ్విన మట్టిలో కలిపి గుంతలను నింపి, 7-10 మీటర్ల దురాన నాటాలి. బాగా సారవంతమైన నెలల్లో 12 మీటర్ల దూరంలో కూడ నాటుకోవచ్చు.
మొక్కలు నాటడం :
అనువైన కాలం :
మామిడి మొక్కలను జూన్ నుండి డిసెంబర్ వరకు నాటవచ్చు. మొక్కలు త్వరగా నాటుకొని అబివృద్ది చెందటానికి తక్కువ వర్సపాతం గల ప్రాంతాల్లో జూన్ – జూలై లోను, ఎక్కువ వర్సపాతం గల ప్రాంతాల్లో అక్టోబర్ – నవంబర్ మాసాల్లోను నాటుకొవాలి.

అంట్ల ఎంపిక :
చిడపిడలు ఆశించిన వేనిర్  గ్రాప్టింగ్ అంట్లను మత్రమే నాటుకోవాలి.వేరుములం మరియు సయాన్ బాగా అతికి ఉండాలి. అంట్లను నాటేటప్పుడు కొత్త చిగుళ్లు వేరుములంపై ఉండరాదు. అంటుకట్టిన బాగం భూమిపై నుంచి 20 సెం.మీ ఉండి అంటు పైబాగం పచ్చగా ఆరోగ్యంగా ఉండాలి. అంట్లు ఒకటి నుంచి ఒకటిన్నర సంవత్సరం వయసు కలిగి  ఉండాలి.

ఎరువుల యాజమాన్యం :
తక్కువ వర్షపాతం గల ప్రదేశాలలో ఎరువులను, పోషక పదార్దాలను వర్షాకాలం మొదట్లోను, రెండవసారి వర్షాకాలం చివరిలోనూ వెయ్యాలి. వర్షపాతం ఎక్కువగా ఉన్న ప్రదేశాలలో వర్షాకాలం చివర్లో వేసుకోవాలి.
తేలికపాటి భూముల్లో తగినంత చెరువు మట్టి గానీ, కంపోస్టూ గానీ వేయాలి. ఒక్కో మొక్కకు మొదటి సంవత్సరం 100 గ్రాముల నత్రజని, 100 గ్రాముల భాస్వరం, 100 గ్రాముల పోటాస్ నిచ్చే ఎరువులును వేయాలి. తరువాత ప్రతి సంవత్సరం 100 గ్రాముల నత్రజని, భాస్వరం, పొటాస్ పెంచుతూ పోవాలి. పదవ సంవత్సరం, ఆ తరువాత ఒక్కో కిలో నత్రజని, భాస్వరం, పొటాష్ నిచ్చే ఎరువులను (2175  గ్రాముల  యూరియా, 6250 గ్రాముల సింగిల్ సూపర్ ఫాస్పేట్, 1670 గ్రాముల మ్యురేట్ అఫ్ పొటాస్ ) వేయాలి..  ఫిబ్రవరి చివరి వారంలో లేక మార్చి మొదటి వారంలో పిందె ఏర్పడిన తర్వాత సిఫార్సు చేసిన ఎరువుల్లో నాలుగవ భాగం మొక్కకు ఇవ్వడం ద్వారా ఎక్కువ దిగుబడి పొందవచ్చు. అది మరుసటి ఏడాది కాతకు కూడా దోహదపడుతుంది.  
నత్రజని 50 శాతం పశువుల ఎరువుల రూపంలో ఇవ్వాలి. మిగిలిన 50 శాతం రసాయన ఎరువుల రూపంలో అందించాలి. నాలుగు సంవత్సరాల లోపు వయస్సు చెట్లకు సిఫారసు చేసిన ఎరువులను 2 – ౩ నెలలకు ఒకసారి వేయాలి. మామిడి కోత అయిన వెంటనే సిఫారసు చేసిన 2/౩ వంతు ఎరువులను వేయాలి. మిగత 1/౩ భాగం ఎరువులను కాయ ఎదుగుదల దశలో (ఫిబ్రవరి రెండవ లేదా మూడవ వారంలో ) వేయాలి. కాయలు కోసిన వెంటనే జూన్ – జూలై మాసాల్లో 15 రోజుల వ్యధిలో రెండుసార్లు లీటరుకు నీటికి 5 గ్రాముల జింక్ సల్పేట్ తో పాటు 10 గ్రాముల యూరియాను ౦.1 మీ. లీ. స్టికర్/వెట్టార్  కలిపి పిచికారి చేయడం వలన జింక్ లోపాన్ని నివారించవచ్చు.
పోషక లోపాల యాజమాన్యం
జింక్ లోపం సాధారణంగా చౌడు నేలలో ఎక్కువగా వస్తుంది. జింక్ లోపమున్న నేలల్లో మొక్కల పెరుగుదల నిలిచి క్రమేపి అవి పాలిపోయి చనిపోతాయి. పెరుగుదల దశలో జింక్ లోపమున్న ఎడల ఆకులు చిన్నగా మారి సన్నబడి, పాకి లేదా క్రిందికి ముడుచుకొని పోతాయి. కణుపుల మద్యదూరం తగ్గిపోతుంది. కుల గులాబి రేకుల వలె గుబురుగా తయారవుతాయి.  మొక్కల పెరుగుదల క్షీణించి కాయల పెరుగుదల, నాణ్యత,  దిగుబడి తగ్గిపోతుంది.
బోరాన్ లోపం గల చెట్ల ఆకులు కురచబడి, ఆకు కొనలు నొక్కుకు పోయినట్లు, పెళుసుబారుతాయి. కాయ దశలో కాయలు పగుళ్ళు చూపడం. సర్వసాదారణంగా కనపడే లక్షణం. బోరాన్ లోప నివారణకు ప్రతి మొక్కకు 100 గ్రాముల బోరాక్స్  లేదా బోరిక్ ఆమ్లం  భూమిలో వేయాలి.  లేదా కొత్త చిగురు వచ్చినప్పుడు ౦.1 నుండి ౦.2 శాతం బోరాక్స్ లేదా బోరిక్ ఆమ్లం  ఒకటి లేదా రెండుసార్లు పిచికారి చేయాలి.
ఇనుప ధాతులోపం గల చెట్లు ఆకులు పచ్చదనం కోల్పోయి తెల్లగా పాలిపోతాయి. ఆకుల సైజు తగ్గిపోయి, తీవ్రమైన లోపం ఉన్న ఎడల మొక్కల ఆకులు పై నుండి క్రిందికి ఎండిపోతాయి. ఇనుపధాతు లోపం సున్నపురాయి ఉన్న నేలల్లో సాదారణంగా కనపడుతుంది. దీని నివారణకు 2.5 గ్రాముల  అన్న బేది + 1  గ్రా. నిమ్మ ఉప్పు లేదా ఒక బద్ద నిమ్మకాయ రసం లీటరు కలిపి 15 రోజుల వ్యవదిలో రెండుసార్లు పిచికారి చేయాలి.
సాదారణంగా మొక్కల ఎదుగుదల దశలో వివిధ సుక్ష్మపోషక పధార్ధాల లోప నివారణకు లీటరు నీటికి             5 గ్రాముల జింక్ సల్ఫేట్ + 2.5 గ్రాముల ఫెర్రస్ సల్ఫేట్ +  2 గ్రాముల బోరాక్స్ + 2 గ్రాముల కాపర్ సల్ఫేట్ + ౩  గ్రాముల మెగ్నీషియం సల్ఫేట్ కలిపి సంవత్సరానికి 2 లేదా ౩ సార్లు జూన్ – జూలై సెప్టెంబర్ – అక్టోబర్,   డిసెంబర్ – జనవరి నెలల్లో లేదా మొక్కలు కొత్త చిగుర్లు తొడిగినప్పుడు రెండు లేదా మూడుసార్లు పిచికారి చేయాలి. పాత్ర శ్లేషన ద్వార అక్టోబర్ మాసంలో పోషక విలువలను  బట్టి పొటాషియం  నైట్రేటను 10 గ్రా. చొప్పున ఒక లీటరు నీటిలో కలిపి చెట్లపై పిచికారి చేయాలి.

మొక్కలు నాటడం :
అనువైన కాలం :
మామిడి మొక్కలను జూన్ నుండి డిసెంబర్ వరకు నాటవచ్చు. మొక్కలు త్వరగా నాటుకొని అబివృద్ది చెందటానికి తక్కువ వర్సపాతం గల ప్రాంతాల్లో జూన్ – జూలై లోను, ఎక్కువ వర్సపాతం గల ప్రాంతాల్లో అక్టోబర్ – నవంబర్ మాసాల్లోను నాటుకొవాలి.

అంట్ల ఎంపిక :
చిడపిడలు ఆశించిన వేనిర్  గ్రాప్టింగ్ అంట్లను మత్రమే నాటుకోవాలి.వేరుములం మరియు సయాన్ బాగా అతికి ఉండాలి. అంట్లను నాటేటప్పుడు కొత్త చిగుళ్లు వేరుములంపై ఉండరాదు. అంటుకట్టిన బాగం భూమిపై నుంచి 20 సెం.మీ ఉండి అంటు పైబాగం పచ్చగా ఆరోగ్యంగా ఉండాలి. అంట్లు ఒకటి నుంచి ఒకటిన్నర సంవత్సరం వయసు కలిగి  ఉండాలి.
అంటు మొక్కను మట్టి గడ్డతో సహా తీసి వేర్లు కదలకుండ గుంత మద్యలో నాటి, మట్టితో గట్టిగా నొక్కి గాలికి పడిపోకుండా చిన్న కోయ్యపాతి కదలకుండ కట్టాలి. నాటిన వెంటనే 1.5 అడుగుల వెడల్పు పాదాలు చేసి నీరు ఇవ్వాలి. తర్వాత 8-10 రోజుల కొకసారి వర్షాలు లేనప్పుడు నీరు కనీసం 2 సం// ల వరకు కాపాడాలి.

నీటి యాజమాన్యం :
చిన్న మొక్కలకు 6 నెలల వరకు ౩ రోజులకోసారి నీరు పెట్టాలి.  కాపు వచ్చిన చెట్లకు పూత, పిందె దశల్లో నీటి ఎద్దడి రాకుండా నీరు పెట్టాలి. మామిడి తోటలకు కాయ పెరిగే దశలో కనీసం రెండుసార్లు అంటే పిందె ఏర్పడిన తరువాత 25 – ౩0 రోజులకు ఒకసారి, నెలరోజుల తరువాత మరోసారి నీరు కట్టి కాయలు కోయటానికి 25 – ౩0 రోజుల ముందు నీరు పెట్టడం ఆపివేయాలి. మామిడి కోత తరువాత వెంటనే ఒకసారి నీరుకట్టాలి. వేసవిలో నీటి ఎద్దటి ఏర్పడితే వేరుకుళ్ళు తెగులు ఉదృతి చెంది తోటంతా దెబ్బ తింటుంది.
డ్రిప్ నీటిపారుదల పద్ధతి కొత్తగా నాటిన తోటలకు, కాపు కాసే తోటలకు అనుకూలమైనది. ఈ పద్ధతిలో నారు వృధా కాదు కాబట్టి మామూలు నీటిపారుదల పద్ధతిలో పారించే విస్తీర్ణం కన్నా ౩ లేక 4 రెట్లు ఎక్కువ విస్తీర్ణాన్ని పారించవచ్చు. ఈ పద్ధతి వలన నీటి వాడకంలో పొదుపు జరిగి, చెట్లు బాగా పెరిగి ఎక్కువ దిగుబడినిస్తాయి.  
చెట్లపాదుల్లో ఎండుగట్టి, ఎండిన ఆకులు, వరిపొట్టు, వేరు శనగ పొట్టు లాంటివి వేస్తె భూమిలోని తేమ ఆవిరైపోకుండా నిలుస్తుంది. భూమి వేడిని, కలుపు మొక్కల పెరుగుదలను తగ్గిస్తాయి. వేసిన కొద్ది కాలం తర్వాత కుళ్ళి ఎరువుగా మారుతాయి. ప్లాస్టికను కూడ మాల్స్ గా ఉపయోగించవచ్చు.

ప్రూనింగ్ మరియు ట్రైనింగ్ (కత్తిరింపులు)
మొక్క క్రింది నుంచి 50 సెంటి మీటర్ల వరకు ఎటువంటి కొమ్మలను రానీయకుడదు. ప్రధాన కాండంపై 2 లేదా ౩ బలమైన కొమ్మలను ఎన్నుకొని పెరగనివ్వాలి. మిగతావి తీసివేయాలి. పక్క కొమ్మల పొడవు 60 – 80 సెంటి మీటర్లు ఉండేలా కత్తిరించుకోవాలి. ఈ విధంగా నిర్ధారించిన ఆకారం వచ్చే వరకు చేయాలి. పెద్ద చెట్లలో ప్రతి సంవత్సరం కాయకోత తర్వాత జూన్ – జూలై మాసాల్లో అడ్డదిడ్డంగా పెరిగే కొమ్మలను, ఎండిపోయిన కొమ్మలను, రెమ్మలను తీసివేయుట వలన సూర్యరశ్మి చెట్టంతా బాగా సోకి మంచి కాపునిస్తుంది. కాయ వదిలేసినా తొడిమలను కత్తిరించాలి. కత్తిరింపులు చేసిన తర్వాత ప్రతి ఒక రెమ్మ చివరి నుండి ౩-5 చిగిర్లు వస్తే రెండింటిని నిలుపుకొని మిగిలిన వాటిని తీసివేయాలి.
పిందె రాలడం తగ్గించడానికి ఒక గ్రాము నాఫ్తలిన్ ఎసిటిక్ ఆమ్లాన్ని 10 మిల్లి లీటర్ల మిధనాల్ లో  కరిగించి తర్వాత  50 లీటర్ల నీటిలో కలిపి ఆ ద్రావణాన్ని పిచికారి చేసుకోవాలి. లేదా 2, 4-డి-10 పి.పి.యం. (1 గ్రా. 2, 4-డి పొడిని 100 లీటర్ల నీటిలో కలిపి ) ద్రావణాన్ని పిచికారి చేయాలి.

పంట కోత   :  
మామిడి కాయల్ని అనువైన పరికరాల(హర్వేస్టర్ల)ను ఉపయోగించి కోస్తే కాయలకు ఏ విధమైన హాని కలుగకుండా తొడిమలతో సహా కోయవచ్చు. జీడి లేక సొన కారకుండా వుండి కాయలు ఎక్కువ రోజులు నిల్వ  ఉంటాయి. మార్కెట్లో ధర కూడ అధికంగా ఉంటుంది.  పాటుకాయ రాలితే తెంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నదని అనుకోవాలి. కాయ తొడిమకు ఇరువైపులా పాలిపోయిన/లేత పసుపుపచ్చ రంగురావడం, కాయ ఉపరిభాగాన నూనె  గ్రంధులు ఏర్పడటం అనేది కోతకు  సరైన దశ.
బంగినపల్లిలో టి.యస్.యస్. 9.౦ దశేరిలో 8.5 వరకు పెరిగినప్పుడు తెంపితే పండు నాణ్యత దెబ్బతినదు. సంచులు తగిలించిన గడలతో కాయల్ని తెంపి, కిందికి చేరవేయాలి. జీడి సోన అంటినప్పుడు పండు పైన చార ఏర్పడుతుంది. జీడి వీలైనంతవరకు అంటకుండా కాయను కొంతసేపటి వరకు బోర్లించి కారనియ్యాలి. కాయలను వరుసలుగా గడ్డిలో పేర్చి మండివేస్తారు. పూర్తిగా పండే వరకు ఈ మండేలను కదల్చకూడదు.  కాయలు కోసేటప్పుడు కాయకు ఒక అంగుళం తొడిమ ఉండేటట్లు డాపోలి హర్వేస్టారు ఉపయోగించి కోసుకోవాలి.  కాయలను 6 శాతం మైనపు ద్రావణంలో ముంచి తీయడం వలన 2 – 4 రోజులు ఆలస్యంగా పండుతాయి. పండుతునప్పుడు బరువును ఎక్కువగా నష్టపోవు.  ఇలా చేయడం వల్ల రోగాలు కూడా రాకుండా ఉంటాయి.  
కాయలు కోసేటప్పుడు తొడిమెలతో సహా కోయాలి. కోత పూర్తయిన తరువాత ఎండుకొమ్మలను, అడ్డదిడ్డంగా పెరిగే కొమ్మలను తీసివేయాలి.  చెట్టు చుట్టూ లోతుగా దున్ని, ఎరువులను వేసి వెంటనే నీరు కట్టాలి. జూలై – ఆగష్టు మాసాల్లోనూ,  తిరిగి అక్టోబర్ మాసంలోనూ లీటరు నీటికి 2 గ్రాముల జింక్ సల్ఫేట్, 10 గ్రాముల  యూరియా కలిపి చెట్టంతా పిచికారి చేయాలి.
మామిడి కాయలని కోసే కొన్ని పరికరాలు:   
ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ హార్టికల్చర్ రీసెర్చ్, బెంగుళురు వారు రూపొందించిన ఐ.ఐ.హెచ్.ఆర్. పరికరం, భారత వ్యవసాయ పరిశోధన సంస్థ, న్యూడిల్లి వారు రూపొందించిన ఐ.ఎ.ఆర్.ఐ. పరికరం, సెంట్రల్  ఇన్సిట్యూట్ ఆఫ్ హార్టికల్చర్ ఫర్ నార్ర్తన్ ప్లెయిన్స్,లక్నో, (యూ.పి.) వారు రూపొందించిన సి.ఐ.హెచ్.ఎన్.పి. పరికరం, కొంకణ్ కృషి విద్యపిఠ్ వాళ్ళ డపోలి పరికరం.  కాయల తొడిమను డపోలి పరికరం కత్తెరల మద్య వుంచి లాగినప్పుడు స్ప్రింగు వల్ల కత్తెరల దగ్గరగా వచ్చి తొడిమను కత్తిరిస్తాయి. కాయలు చట్రానిక (ఫ్రేమ్) అమర్చిన వలలో పడతాయి.